Stützpunkt Kolberg

Mensen die mij al een tijdje volgen weten het al. In ieder geval zijn zij al wat vaker "lastiggevallen" met een hobby van me: bunkers.

Ben jaren geleden zelfs een website begonnen over die dingen. Zwaar onder constructie, dat wel.

Afgelopen weekend waren we even over Walcheren aan het toeren en besloten even een stop te maken bij een project van Stichting Bunkerbehoud, namelijk het "bunkerpad", een fiets- wandelroute langs een aantal bunkers op het Walcherse platteland.

Want wat Walcheren heeft te bieden is redelijk uniek in de wereld.

Iedereen heeft weleens gehoord van Hitlers Atlantikwall. Een ruim 2500 kilometers lange kustverdediging van het uiterste noorden van Noorwegen, tot aan de Frans-Spaanse grens. Volgebouwd met bunkers, mijnenvelden etc.

En die dingen kwamen dus ook op Walcheren. Maar dat is nog niet zo uniek. Het bijzondere aan Walcheren is de strategische ligging ten opzichte van Antwerpen en Vlissingen werd dan ook uitgebouwd tot een "Verteidigungsbereich" waarbij ook rekening werd gehouden met een aanval in de rug. Het Verteidigungsbereich kreeg dus een "Landfront".

Belangrijkste verdediging van het landfront was een enorme tankgracht die rondom Vlissingen werd gegraven. Deze liep grofweg van de duinen bij Valkenisse, via Abeele (waar het Kanaal door Walcheren werd gekruist) tot aan Fort Rammekens aan het Sloe.

De tankgracht liep niet helemaal tot het kanaal, want dat zou de kans op overstromingen vergroten. Ook bij de Duinen werd niet gegraven, want daar lag (en ligt) een waterwingebied en ook de Duitsers hadden behoefte aan schoon drinkwater. Op die plekken werden rijen Höckersperre of "Drakentanden" neergezet.

Voor het deel bij Fort Rammekens werd een tankmuur gebouwd die aansloot op de tankgracht. Deze muur ligt overigens aan de Welzingepolder, een polder die op de nominatie staat om onder water gezet te worden als compensatie voor de verdieping van de Westerschelde.

Het unieke van het "Landfront Vlissingen" is dat zowel het grootste deel van de tankgracht, de Höckersperren, de tankmuur als de bunkers (26 van de 32) nog steeds intact en aanwezig zijn. Sommige bunkers zijn weliswaar in de duinen onder een flinke laag zand verdwenen, of zijn in het terrein onder aarde verdwenen, maar de meeste zijn als zodanig nog herkenbaar.

En bij een paar van die bunkers zijn we dus even wezen kijken. Het betrof 1 bunkers van het type 631 en 1 van het type 623. Beide van Stützpunkt Kolberg, nabij Koudekerke.


Bunkers weergeven op een grotere kaart

Op de bovenstaande kaart is de tankgracht goed te zien. De 2 bezochte bunkers staan in het midden van de kaart, links ervan (aan de andere kant van de weg) liggen nog 2 andere bunkers. De 5e bunker die tot Stützpunkt Kolberg behoort, ligt nog verder naar links.

De Duitsers hadden het bouwen van bunkers zover georganiseerd dat voor iedere taak een type bunker was bedacht. Van ieder type was precies bekend hoeveel beton, hout, water, werklui nodig waren om hem te bouwen.

Type 361 (of: Regelbau 631) was een "Schartenstand für 4.7cm Festungspak", oftewel een 4.7 cm antitankkanon. De bemanning voor het kanon, alsmede de munitie was allemaal in de bunker ondergebracht.

Type 623 (of: Regelbau 623) was een "Maschinengewehr Schartenstand mit Vorsatzplatte". Een kleiner broertje van de 631, maar voorzien van een mitrailleur ipv een kanon.

Hoewel het doel van de bunkers niet zo fraai was en de gedachtengang van degene die ze liet bouwen zelfs zeer verachtelijk, zijn de bunkers op zich een mooi stukje historie dat wat mij betreft ook bewaard gaat worden. Gelukkig zijn er steeds meer organisaties die zich inzetten voor het behoud van deze betonnen erfenis.

De beide Regelbau 631 aan de tankgracht. Ze zijn flankerend opgesteld, dat wil zeggen dat ze allebei een apart schootsveld hebben.

Het registratienummer van de bunker bij de ingang. "021" staat voor het landfront en "156" is het volgnummer.

Je zou verwachten dat ieder lid van de bemanning wel wist waar hij in geval van alarm naar toe moest. Zou het de "Deutsche Pünktlichtkeit" zijn dat bij iedere ruimte toch de functie werd gezet?

De "Kampfraum" van de 631 met de plaats waar het 4.7 cm kanon was geplaatst.

Restanden van de vroegere bewoners in het "Bereitschaftsraum".

De beschadigde ingang van de 631 en de trap naar de Tobruk bovenop. Let op het gemetselde muurtje. Dat was bedoeld als bescherming tegen het hoge water. Als voorbereiding op de bevrijding van Walcheren, hadden de geallieerden namelijk de dijken van het eiland gebombardeerd om zo het eiland onder water te zetten en de bunkers onbruikbaar te maken (wat voor een groot deel ook lukte).

Uitzicht over de tankgracht vanuit de tobruk van de 623.